Technika ikonograficzna. Jak powstaje ręcznie malowana ikona.

Za każdą ikoną kryje się wielotygodniowy proces pracy, który zaczyna się na długo przed pierwszym dotknięciem pędzla do deski. To, co trafia na ścianę kolekcjonera, jest efektem pracy, której nie da się skrócić bez uszczerbku dla jakości i trwałości dzieła.

Szkic i rysunek. Pierwszy etap pracy.

Punktem wyjścia każdej ikony jest idea, a dopiero za nią podążają kompozycja i forma. Ikona tworzona jest z myślą o konkretnym przekazie, który ma nieść, i przestrzeni, do której trafi.

Precyzyjny rysunek ikonograficzny uwzględnia symbolikę gestów, ułożenie draperii, proporcje postaci oraz układ złoceń i tła. Na tym etapie zapadają wszystkie decyzje, które będą nieodwracalne w późniejszych fazach. Gotowy rysunek przenoszony jest na deskę za pomocą kalki, z dbałością o każdą linię.

Deska i levkas. Materiały, które decydują o trwałości.

Tradycyjnym podobraziem ikony jest drewniana deska, najczęściej sosnowa lub lipowa, wyposażona w szpongi, czyli poprzeczne listwy z twardszego drewna, zapobiegające wypaczaniu się podobrazia. Na przeklejoną powierzchnię naklejane jest cienkie płótno bawełniane lub gaza, wzmacniające strukturę podobrazia.

Następnie nakładany jest levkas, mieszanina wody, kredy i kleju króliczego, warstwa po warstwie, z cierpliwym oczekiwaniem na wyschnięcie każdej z nich. Po zakończeniu procesu levkas szlifowany jest papierem ściernym o coraz drobniejszej gradacji, aż powierzchnia osiąga gładkość porcelany. Tego etapu nie da się przyspieszyć bez utraty jakości.

Złocenie. Technika i symbolika.

Złoto w ikonie pełni funkcję języka teologicznego, symbolizując Boskie Światło i obecność przekraczającą czas i materię. Złocenie na pulment, tradycyjna metoda stosowana w atelier, pozwala uzyskać różne stopnie poleru, od delikatnego matu po wysoki połysk. Na powierzchnię nakładane są kolejne warstwy bolusu, czerwonej glinki zmieszanej z klejem. Płatki złota przykładane są ręcznie i polerowane agatem. Złocenie wymaga precyzji na każdym etapie. Ten etap wymaga doświadczenia mierzonego latami praktyki.

Tempera jajowa. Spoiwo i pigmenty.

Malarstwo ikonograficzne opiera się na temperze jajowej, technice sięgającej średniowiecza. Pigmenty naturalne, w tym minerały, tlenki metali i sproszkowane kamienie szlachetne, rozcierane są z emulsją z żółtka jaja kurzego, białego wina i octu. Każdy kolor przygotowywany jest oddzielnie, a jego konsystencja dostosowywana do konkretnej warstwy i etapu pracy.

Tempera schnie bardzo szybko i nie pozwala na korygowanie decyzji. Głębię koloru buduje się przez nakładanie wielu cienkich, półprzejrzystych warstw, z których każda musi całkowicie wyschnąć przed nałożeniem kolejnej. Ikonografia stosuje zasadę od ciemności do światła. Zaczyna się od głębokich podmalówek i kończy na modelowaniu twarzy, najbardziej wymagającym etapie pracy.

Inskrypcje i werniks. Ostatni etap pracy.

Ikona nie jest kompletna bez inskrypcji identyfikujących święte postacie. Napisy wykonywane są cienkimi pędzlami, po wyschnięciu warstw malarskich i przed werniksowaniem. Ich rozmieszczenie musi być harmonijnie wpisane w kompozycję.

Ikona powinna dojrzeć przez co najmniej sześć miesięcy, zanim zostanie zabezpieczona. Naturalne pigmenty i spoiwo jajowe z czasem osiągają pełną stabilność, wymaga to czasu. Prawidłowo wykonana i zabezpieczona ikona zachowuje intensywność barw przez stulecia, co potwierdzają tysiące istniejących do dziś dzieł ikonograficznych.

Ikona jako dzieło i inwestycja w trwałość.

Za ceną ręcznie malowanej ikony kryje się wieloetapowy proces, którego nie da się skrócić ani uprościć. Znajomość tego procesu zmienia sposób, w jaki postrzega się wartość dzieła.

Ręcznie malowana ikona różni się od reprodukcji na każdym poziomie: głębią warstw malarskich, niepowtarzalnością ręcznego pociągnięcia pędzla, materią podobrazia. To właściwości, które istnieją tylko w oryginale i które decydują o tym, jak ikona działa w przestrzeni, do której trafia.

Większość ikon w atelier powstaje jako samodzielne dzieła, niezależne od konkretnego zamówienia. Realizacja zamówień indywidualnych jest możliwa. Zapraszamy do kontaktu, aby omówić szczegóły.