{"id":3988,"date":"2026-03-17T21:34:25","date_gmt":"2026-03-17T21:34:25","guid":{"rendered":"https:\/\/annakilyk.com\/?p=3988"},"modified":"2026-03-18T11:35:04","modified_gmt":"2026-03-18T11:35:04","slug":"czy-sztuka-sakralna-moze-byc-nowoczesna-bez-utraty-glebi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/annakilyk.com\/?p=3988","title":{"rendered":"Czy sztuka sakralna mo\u017ce by\u0107 nowoczesna bez utraty g\u0142\u0119bi?"},"content":{"rendered":"

W \u015brodowisku ikonograficznym funkcjonuje przekonanie, kt\u00f3re rzadko bywa wypowiadane wprost, ale kszta\u0142tuje spos\u00f3b my\u015blenia o ikonie. Brzmi ono mniej wi\u0119cej tak: prawdziwa ikona powinna wygl\u0105da\u0107 jak ikona bizantyjska albo rublowska. Wierne kopiowanie tych historycznych stylistyk jest jedyn\u0105 uprawnion\u0105 drog\u0105, a wszelkie poszukiwania nowego j\u0119zyka wizualnego oznaczaj\u0105 odej\u015bcie od tradycji.<\/p>\n

To przekonanie ma swoj\u0105 logik\u0119. Wielowiekowe style ikonograficzne nios\u0105 ze sob\u0105 ogromny \u0142adunek teologiczny i duchowy. S\u0105 sprawdzone, rozpoznawalne, zakorzenione w liturgii. Szacunek dla nich jest w pe\u0142ni uzasadniony. Problem zaczyna si\u0119 tam, gdzie szacunek zamienia si\u0119 w dogmat, a konkretna stylistyka historyczna zostaje uto\u017csamiona z samym kanonem. Wtedy tradycja, zamiast by\u0107 \u017cywym nurtem, staje si\u0119 muzealnym eksponatem.<\/p>\n

Pytanie o to, czy sztuka sakralna mo\u017ce by\u0107 nowoczesna, dotyka czego\u015b fundamentalnego. Wykracza daleko poza estetyk\u0119. W gruncie rzeczy pyta o to, gdzie szuka\u0107 g\u0142\u0119bi ikony. Czy w powtarzaniu jednej konkretnej formy wizualnej? Czy raczej w czym\u015b znacznie istotniejszym: w procesie, w teologii, w relacji mi\u0119dzy ikon\u0105 a osob\u0105, kt\u00f3ra na ni\u0105 patrzy.<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>

<\/span>
Glykophilousa, XV w. <\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>
<\/span>
A. Rublow „Tr\u00f3jca \u015awi\u0119ta”<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>

Sk\u0105d przekonanie, \u017ce ikona musi wygl\u0105da\u0107 \u201epo bizantyjsku”?<\/h3>\n

Gdy styl staje si\u0119 dogmatem<\/b><\/span><\/h3>\n

Ikonografia ukszta\u0142towa\u0142a kilka rozpoznawalnych stylistyk. Ka\u017cda mia\u0142a sw\u00f3j kontekst historyczny, teologiczny i kulturowy. Styl bizantyjski, szko\u0142a rublowska, szko\u0142a koptyjska, etiopska, ukrai\u0144ska. Ka\u017cda z nich wyra\u017ca\u0142a t\u0119 sam\u0105 prawd\u0119 teologiczn\u0105 innym j\u0119zykiem wizualnym, dostosowanym do wra\u017cliwo\u015bci swojej epoki i kultury.<\/span><\/p>\n

Z biegiem czasu jednak pewne style, zw\u0142aszcza bizantyjski i rublowski, zacz\u0119\u0142y by\u0107 traktowane nie jako jedna z mo\u017cliwych form wyrazu, lecz jako forma jedyna i obowi\u0105zuj\u0105ca. Wsp\u00f3\u0142czesny ikonograf mo\u017ce rozumie\u0107 teologi\u0119 ikony, zachowywa\u0107 kanon symboliczny i pracowa\u0107 w oparciu o tradycyjne techniki. Je\u015bli jednak szuka w\u0142asnej interpretacji plastycznej, spotyka si\u0119 niekiedy z zarzutem, \u017ce \u201eto nie jest prawdziwa ikona”. Zarzut ten rzadko odnosi si\u0119 do tre\u015bci teologicznej. Dotyczy tego, \u017ce artysta nie skopiowa\u0142 wiernie konkretnego stylu historycznego.<\/p>\n

To zamkni\u0119cie jest zrozumia\u0142e emocjonalnie, ale trudne do obronienia historycznie. Ikona nigdy nie mia\u0142a jednego \u201es\u0142usznego” wygl\u0105du. Kanon ikonograficzny dotyczy tre\u015bci teologicznej, proporcji symbolicznych, relacji mi\u0119dzy postaciami i znaczenia gest\u00f3w. Nie narzuca jednej stylistyki malarskiej jako obowi\u0105zuj\u0105cej na wieki.<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>

<\/span>

Koptyjska ikona \"Chrystus i \u015bw. Mina\", VI w.<\/p><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>

<\/span>

Etiopska ikona \"Dyptyk z Mari\u0105 i Dzieci\u0105tkiem\", XV w.<\/p><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>

Czym jest kanon, a czym styl?<\/h3>\n

To rozr\u00f3\u017cnienie jest kluczowe i warto je przeprowadzi\u0107 precyzyjnie. Kanon ikonograficzny to zbi\u00f3r zasad teologicznych wyra\u017conych w formie wizualnej. Okre\u015bla, jak przedstawia\u0107 Chrystusa, Matk\u0119 Bo\u017c\u0105 i \u015bwi\u0119tych. Wskazuje, jakie proporcje i gesty maj\u0105 znaczenie dogmatyczne, jaka symbolika kolor\u00f3w niesie tre\u015b\u0107 wiary. Kanon chroni ikon\u0119 przed tym, by sta\u0142a si\u0119 dowoln\u0105 ilustracj\u0105 odci\u0119t\u0105 od tradycji liturgicznej.<\/p>\n

Styl natomiast to spos\u00f3b, w jaki konkretna epoka, kultura i artysta realizuj\u0105 te zasady wizualnie. Styl bizantyjski, rublowski, koptyjski czy barokowy to r\u00f3\u017cne odpowiedzi na to samo pytanie teologiczne. \u017badna z tych stylistyk nie jest \u201ebardziej kanoniczna” od pozosta\u0142ych. S\u0105 r\u00f3wnie uprawnione, o ile zachowuj\u0105 wierno\u015b\u0107 tre\u015bci, kt\u00f3r\u0105 wyra\u017caj\u0105.<\/p>\n

Warto tu doda\u0107 jeszcze jedn\u0105 obserwacj\u0119. Ikonografowie od wiek\u00f3w pracowali z pigmentami mineralnymi o niezwyk\u0142ej czysto\u015bci i intensywno\u015bci. Lazuryt, cynober, malachit, z\u0142oto. To by\u0142y barwy szlachetne, jaskrawe, pe\u0142ne wewn\u0119trznego \u015bwiat\u0142a. Paleta ikonograficzna nigdy nie by\u0142a z za\u0142o\u017cenia ciemna ani przygaszona. Kojarzymy j\u0105 z przyciemnion\u0105 tonacj\u0105, bo przez wieki werniks ciemnia\u0142, zmieniaj\u0105c odbi\u00f3r kolorystyczny dzie\u0142. Malowanie ikon to jednak od zawsze praca z czystym, intensywnym kolorem. To, co uwa\u017camy za \u201ejedyny s\u0142uszny wygl\u0105d” ikony, jest wi\u0119c cz\u0119\u015bciowo iluzj\u0105 historyczn\u0105.<\/p>\n

Sob\u00f3r Nicejski II w VIII wieku obroni\u0142 sam kult obraz\u00f3w wobec ikonoklazmu i potwierdzi\u0142, \u017ce obrazy sakralne s\u0105 uprawnion\u0105 form\u0105 wyra\u017cania wiary. Nie \u201eustali\u0142 stylu” jako obowi\u0105zuj\u0105cego na wieki. Kanon kszta\u0142towa\u0142 si\u0119 przez kolejne stulecia w praktyce liturgicznej i monastycznej, wci\u0105\u017c \u017cywy, wci\u0105\u017c otwarty na nowe interpretacje wizualne, pod warunkiem wierno\u015bci duchowemu i teologicznemu rdzeniowi.<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>

Historia malarstwa sakralnego jako dow\u00f3d na \u017cywotno\u015b\u0107 tradycji<\/h3>\n

Gdyby ikonografia naprawd\u0119 wymaga\u0142a zamro\u017cenia w jednym stylu, nie znaliby\u015bmy tej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci form, kt\u00f3ra przez wieki powstawa\u0142a w ramach tego samego kanonu teologicznego.<\/p>\n

Wystarczy spojrze\u0107 na kilka punkt\u00f3w w historii malarstwa sakralnego, by zobaczy\u0107 ten wzorzec w dzia\u0142aniu Giotto di Bondone na prze\u0142omie XIII i XIV wieku nada\u0142 malarstwu sakralnemu nowy kierunek, wprowadzaj\u0105c tr\u00f3jwymiarowo\u015b\u0107, ludzk\u0105 emocj\u0119 i naturalizm gest\u00f3w. Jego freski w Kaplicy Scrovegnich w Padwie otworzy\u0142y drog\u0119, kt\u00f3r\u0105 posz\u0142y kolejne pokolenia malarzy. Niemal w tym samym czasie, w ramach samej tradycji bizantyjskiej, Teofan Grek malowa\u0142 freski w cerkwi Przemienienia Pa\u0144skiego w Nowogrodzie w spos\u00f3b, jakiego wcze\u015bniej nie spotykano. Dynamiczne, ekspresyjne poci\u0105gni\u0119cia p\u0119dzla, ograniczona paleta barw, niezwyk\u0142a intensywno\u015b\u0107 duchowa zwi\u0105zana z teologi\u0105 hezychazmu. Jego styl wymyka si\u0119 jednoznacznym klasyfikacjom. Badacze wi\u0105zali go z r\u00f3\u017cnymi szko\u0142ami, ale \u017cadna z nich nie t\u0142umaczy w pe\u0142ni indywidualno\u015bci jego malarstwa. A przecie\u017c Teofan pracowa\u0142 p\u00f3\u017aniej u boku Andrzeja Rublowa, kt\u00f3rego ikony s\u0105 synonimem harmonii i spokoju. Dw\u00f3ch mistrz\u00f3w, ta sama tradycja teologiczna, dwa zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne j\u0119zyki wizualne.<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>

<\/span>

Giotto, \"Poca\u0142unek Judasza\", XIV w. <\/p><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>

<\/span>

Teofan Grek, \"Pantokrator\", fragment fresku, XIV w. <\/p><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>

El Greco, urodzony na Krecie i wykszta\u0142cony w tradycji postbizantyjskiej ikonografii, sam w m\u0142odo\u015bci malowa\u0142 ikony, a potem stworzy\u0142 w Hiszpanii jeden z najbardziej oryginalnych j\u0119zyk\u00f3w sacrum w historii. Jego wyd\u0142u\u017cone postacie, nienaturalistyczne kolory i ekspresyjna deformacja formy by\u0142y w jego czasach tak kontrowersyjne, \u017ce przez stulecia uwa\u017cano go za ekscentryka. Dopiero XX wiek doceni\u0142, \u017ce jego wizjonerstwo nie os\u0142abia\u0142o duchowej intensywno\u015bci, lecz j\u0105 pot\u0119gowa\u0142o.<\/p>\n

W XVII wieku na terenach dzisiejszej Ukrainy i Bia\u0142orusi dokonywa\u0142a si\u0119 w\u0142asna przemiana. Styl barokowy, przenikaj\u0105cy z Zachodu, stopniowo wypiera\u0142 dotychczasow\u0105 stylistyk\u0119 bizantyjsk\u0105 w malarstwie ikon. Zmienia\u0142a si\u0119 nie tylko forma, ale i samo medium. Podmalunek wci\u0105\u017c wykonywano temper\u0105, jednak dalsze warstwy coraz cz\u0119\u015bciej nak\u0142adano farbami olejnymi, co dawa\u0142o zupe\u0142nie inn\u0105 g\u0142\u0119bi\u0119 koloru i mo\u017cliwo\u015b\u0107 modelunku. Postacie zyskiwa\u0142y wi\u0119kszy realizm, przestrzenno\u015b\u0107, dramatyzm \u015bwiat\u0142ocienia. Dla zwolennik\u00f3w surowej tradycji bizantyjskiej by\u0142a to zmiana nie do przyj\u0119cia. A jednak barokowe ikony sta\u0142y si\u0119 z czasem integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 tradycji i cenionym rozdzia\u0142em w historii ikonografii wschodniej.<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>

<\/span>

El Greco, \"Obna\u017cenie Chrystusa\", XVIw.<\/p><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>

<\/span>

Ivan Rutkowych, \"Pantokrator\", fragment ikonostasu, XVII w.<\/p><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>

W XX wieku Jerzy Nowosielski pokaza\u0142, \u017ce ikona mo\u017ce m\u00f3wi\u0107 j\u0119zykiem geometryzacji i redukcji formy, nie trac\u0105c teologicznej g\u0142\u0119bi. Malowa\u0142 ikony, rozumia\u0142 ich teologi\u0119 od wewn\u0105trz i jednocze\u015bnie tworzy\u0142 w spos\u00f3b, kt\u00f3ry nie kopiowa\u0142 przesz\u0142o\u015bci, lecz kontynuowa\u0142 \u017cywy nurt ikonografii. Sam m\u00f3wi\u0142, \u017ce \u201eikona nie jest spraw\u0105 zamkni\u0119t\u0105, ikona jest spraw\u0105 otwart\u0105, pe\u0142n\u0105 ryzyka”. To zdanie oddaje sedno problemu. Wierne kopiowanie stylu eliminuje ryzyko, ale eliminuje te\u017c \u017cycie.<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>

<\/span>

J. Nowosielski, \"Przemienienie Pa\u0144skie\", <\/p><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>

<\/span>

D. Movchan, \"Wygnanie z raju\"<\/p><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>

R\u00f3wnolegle w Ukrainie, wok\u00f3\u0142 Lwowskiej Akademii Sztuk Pi\u0119knych i jej Katedry Sztuki Sakralnej, kszta\u0142towa\u0142o si\u0119 \u015brodowisko, kt\u00f3re dzi\u015b jest jednym z najwa\u017cniejszych o\u015brodk\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnej ikonografii na \u015bwiecie. Arty\u015bci tacy jak Lyuba Yatskiv, Danylo Movchan czy Ivanka Demchuk tworz\u0105 ikony, kt\u00f3re zachowuj\u0105 kanon teologiczny, ale m\u00f3wi\u0105 j\u0119zykiem wizualnym naszych czas\u00f3w. To \u015brodowisko udowadnia, \u017ce tradycja ukrai\u0144skiej ikony jest nie tylko \u017cywa, ale wci\u0105\u017c ewoluuje.<\/p>\n

Odpowied\u017a, kt\u00f3r\u0105 daje historia, jest jednoznaczna. Sztuka sakralna zawsze zmienia\u0142a si\u0119 formalnie, a jej \u017cywotno\u015b\u0107 polega\u0142a w\u0142a\u015bnie na tym, \u017ce kolejne pokolenia artyst\u00f3w szuka\u0142y nowego j\u0119zyka dla niezmiennej prawdy. Tradycja, kt\u00f3ra nie dopuszcza nowych form wyrazu, nie chroni ikony. Zamyka j\u0105.<\/p>\n

Co tak naprawd\u0119 czyni sztuk\u0119 sakraln\u0105? Styl czy intencja?<\/h3>\n

Ikona jako teologia w kolorach, niezale\u017cnie od epoki<\/h3>\n

Teologia wschodnia od zawsze nazywa\u0142a ikon\u0119 \u201eteologi\u0105 w kolorach”. To okre\u015blenie niesie w sobie g\u0142\u0119bok\u0105 prawd\u0119. Ikona wykracza poza ilustracj\u0119. Stanowi przekaz. Nie dekoruje \u015bciany, lecz otwiera przestrze\u0144 kontemplacji. Jej celem nie jest zachwycenie widza form\u0105, ale umo\u017cliwienie mu spotkania z tym, co ikona uobecnia.<\/p>\n

I tu dochodzimy do kluczowego rozr\u00f3\u017cnienia. G\u0142\u0119bia ikony nie wynika z konkretnej stylistyki malarskiej, z grubo\u015bci deski czy ze stopnia wierno\u015bci wobec jednego historycznego wzorca. Wyrasta z intencji, z jak\u0105 zosta\u0142a stworzona. Z teologicznej prawdy, kt\u00f3r\u0105 wyra\u017ca. Z relacji, jak\u0105 buduje z osob\u0105, kt\u00f3ra na ni\u0105 patrzy. Ikona jest bram\u0105 do ciszy. Ka\u017cda brama mo\u017ce mie\u0107 inn\u0105 form\u0119. Wa\u017cne jest to, na co otwiera.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesna ikona, kt\u00f3ra zachowuje ten teologiczny fundament, proporcje symboliczne, chromatyk\u0119 nios\u0105c\u0105 znaczenie, relacj\u0119 mi\u0119dzy postaciami, jest r\u00f3wnie \u201eprawdziwa” duchowo jak ikona sprzed pi\u0119ciuset lat. Forma wyrazu jest inna. Tre\u015b\u0107 pozostaje ta sama.<\/p>\n

Proces tw\u00f3rczy jako akt duchowy<\/h3>\n

Jest jeszcze jedna warstwa, o kt\u00f3rej rzadko si\u0119 m\u00f3wi w kontek\u015bcie \u201enowoczesno\u015bci” ikony, a kt\u00f3ra jest dla mnie jako ikonograf najwa\u017cniejsza. To warstwa procesu.<\/p>\n

Malowanie ikony w tradycji ikonograficznej jest aktem kontemplacyjnym. Ikonograf nie tworzy \u201eobrazka”. Uczestniczy w procesie duchowym, kt\u00f3ry ma swoj\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 struktur\u0119. Od przygotowania deski i lewkasu, przez z\u0142ocenie, nak\u0142adanie kolejnych warstw tempery jajowej, a\u017c po ko\u0144cowe pokrycie werniksem. Ka\u017cdy etap wymaga skupienia, cierpliwo\u015bci, obecno\u015bci. I to w\u0142a\u015bnie ta obecno\u015b\u0107 jest sercem ca\u0142ego procesu.<\/p>\n

Pami\u0119tam, kiedy zrozumia\u0142am, \u017ce g\u0142\u0119bia ikony nie pojawia si\u0119 w chwili, gdy obraz jest sko\u0144czony. Zaczyna si\u0119 znacznie wcze\u015bniej, w ciszy przygotowania gruntu, w rytmie nak\u0142adania kolejnych warstw pigmentu, w skupieniu towarzysz\u0105cym z\u0142oceniu. To do\u015bwiadczenie zmieni\u0142o moje rozumienie autentyczno\u015bci w sztuce sakralnej. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest ona kwesti\u0105 nie stylu, lecz obecno\u015bci, z jak\u0105 artysta wchodzi w proces tworzenia.<\/p>\n

Ten proces nie zmienia si\u0119 dlatego, \u017ce ikona ma wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 interpretacj\u0119 wizualn\u0105. Artysta, kt\u00f3ry tworzy wsp\u00f3\u0142czesne ikony w oparciu o tradycyjne techniki, wykonuje t\u0119 sam\u0105 duchow\u0105 prac\u0119 niezale\u017cnie od ko\u0144cowego efektu wizualnego. Bez wzgl\u0119du na to, czy na\u015bladuje styl rublowski, czy szuka w\u0142asnej formy. To w\u0142a\u015bnie jest serce autentyczno\u015bci. Nie kopiowanie stylu, lecz kontynuowanie procesu.<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>

<\/span>

I. Demchuk, \"Tr\u00f3jca \u015awi\u0119ta\"<\/p><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>

<\/span>

L. Yatskiv, \u201eKr\u00f3l Chwa\u0142y\"<\/p><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>

Jak wsp\u00f3\u0142czesna ikona zachowuje g\u0142\u0119bi\u0119 tradycji?<\/h3>\n

Warsztat i \u015bwiadomo\u015b\u0107 wyboru<\/h3>\n

Jednym z najbardziej namacalnych sposob\u00f3w, w jakie wsp\u00f3\u0142czesna ikona pozostaje zakorzeniona w wielowiekowej praktyce ikonograficznej, jest wiedza warsztatowa stoj\u0105ca za ka\u017cd\u0105 decyzj\u0105 artysty. Wyb\u00f3r podobrazia, medium malarskiego, sposobu z\u0142ocenia czy wyko\u0144czenia powierzchni wynika ze zrozumienia w\u0142a\u015bciwo\u015bci materia\u0142\u00f3w i ich zachowania w czasie. Przez wieki ikonografowie dobierali drewno, gruntowanie i pigmenty w zale\u017cno\u015bci od miejsca, klimatu i przeznaczenia dzie\u0142a. Ta elastyczno\u015b\u0107 by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 tradycji, nie odst\u0119pstwem od niej.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesna ikonografia zachowuje t\u0119 sam\u0105 zasad\u0119. Artysta mo\u017ce pracowa\u0107 z temper\u0105 jajow\u0105, ale i z akrylem. Mo\u017ce z\u0142oci\u0107 z\u0142otem p\u0142atkowym, ale te\u017c srebrem lub miedzi\u0105, albo zrezygnowa\u0107 ze z\u0142ocenia ca\u0142kowicie. Mo\u017ce malowa\u0107 na drewnie lipowym, szkle czy p\u0142ycie MDF, je\u015bli warunki tego wymagaj\u0105. Istotne jest to, \u017ce ka\u017cdy z tych wybor\u00f3w jest \u015bwiadomy i uzasadniony, a nie przypadkowy.<\/p>\n

Jest jednak jeden wym\u00f3g, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy wszystkie epoki i wszystkie warsztaty. Ikona powinna by\u0107 wykonana w spos\u00f3b zapewniaj\u0105cy jej trwa\u0142o\u015b\u0107. Odporno\u015b\u0107 na up\u0142yw czasu w tradycji ikonograficznej ma wymiar teologiczny. Wyra\u017ca wiar\u0119 w niezmienno\u015b\u0107 tego, co ikona uobecnia. Dlatego wiedza o materia\u0142ach, ich starzeniu si\u0119 i wzajemnym oddzia\u0142ywaniu jest dla ikonografa r\u00f3wnie wa\u017cna jak umiej\u0119tno\u015b\u0107 rysunku czy kompozycji.<\/p>\n

 <\/p>\n

Kanon ikonograficzny a wolno\u015b\u0107 artystyczna. Gdzie jest granica?<\/h3>\n

To jedno z najtrudniejszych pyta\u0144 w \u015bwiecie wsp\u00f3\u0142czesnej ikonografii. Kanon wyr\u00f3s\u0142 z wielowiekowej tradycji Ko\u015bcio\u0142a i chroni co\u015b, co wykracza poza sam obraz. Proporcje postaci, uk\u0142ad d\u0142oni, relacja mi\u0119dzy Matk\u0105 a Dzieckiem to nie arbitralne regu\u0142y, lecz wizualna forma spotkania z sacrum, kt\u00f3r\u0105 kolejne pokolenia rozpoznawa\u0142y jako prawdziw\u0105. Dogmat\u00f3w nie modyfikuje si\u0119 dowolnie, bo nie s\u0105 one konstrukcj\u0105 intelektualn\u0105. S\u0105 pr\u00f3b\u0105 uchwycenia w s\u0142owach i formach tego, co z natury przekracza s\u0142owa i formy. Kanon ikonograficzny pe\u0142ni podobn\u0105 rol\u0119. Chroni do\u015bwiadczenie, kt\u00f3re ikona ma przekazywa\u0107.<\/p>\n

Styl natomiast jest przestrzeni\u0105 wolno\u015bci. Wsp\u00f3\u0142czesny ikonograf stoi przed wyzwaniem, kt\u00f3re wymaga jednocze\u015bnie pokory i odwagi. Pokory, bo nie mo\u017cna dowolnie zmienia\u0107 tego, co jest no\u015bnikiem prawdy teologicznej. Odwagi, bo zamro\u017cenie formy w jednym historycznym momencie oznacza\u0142oby stwierdzenie, \u017ce Duch \u015awi\u0119ty przesta\u0142 inspirowa\u0107 artyst\u00f3w po XV wieku.<\/p>\n

Granica przebiega tam, gdzie ko\u0144czy si\u0119 osobista interpretacja plastyczna, a zaczyna zmiana sensu teologicznego. Wsp\u00f3\u0142czesna ikona mo\u017ce szuka\u0107 w\u0142asnej palety kolorystycznej, operowa\u0107 innym rytmem kompozycji, upraszcza\u0107 lub rozbudowywa\u0107 form\u0119. Zachowuje jednak struktur\u0119 symboliczn\u0105, kt\u00f3ra czyni j\u0105 ikon\u0105, a nie \u201eobrazem religijnym”. To rozr\u00f3\u017cnienie jest kluczowe i warto je rozumie\u0107, zanim podejmie si\u0119 decyzj\u0119 o zakupie.<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>

<\/span>

A. Kilyk, \"Acheiropoietos\"<\/p><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>

<\/span>

A. Kilyk, \"Narodziny\"<\/p><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>

Sacrum w j\u0119zyku naszych czas\u00f3w<\/h3>\n

Wracamy do pytania, od kt\u00f3rego zacz\u0119li\u015bmy. Czy sztuka sakralna mo\u017ce by\u0107 nowoczesna bez utraty g\u0142\u0119bi?<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesna ikona malowana r\u0119cznie, oparta na sprawdzonych technikach, ale szukaj\u0105ca w\u0142asnego j\u0119zyka wizualnego, kontynuuje ten sam nurt w j\u0119zyku innej epoki. Wystarczy por\u00f3wna\u0107 ekspresj\u0119 Teofana Greka ze spokojem Rublowa, by zobaczy\u0107, jak wiele mie\u015bci si\u0119 w ramach jednej tradycji. Barokowa ikona kontynuowa\u0142a dziedzictwo bizantyjskie innymi \u015brodkami. Lwowskie \u015brodowisko wsp\u00f3\u0142czesnej ikonografii robi to samo z ukrai\u0144sk\u0105 tradycj\u0105 ikony. Forma si\u0119 zmienia, g\u0142\u0119bia pozostaje.<\/p>\n

To, co w ikonie najwa\u017cniejsze, nie zawiera si\u0119 w konkretnej stylistyce malarskiej. Wyrasta z intencji artysty i z kontemplacyjnego procesu tworzenia. Z teologicznej prawdy wyra\u017conej kolorem i form\u0105. I z gotowo\u015bci odbiorcy, by si\u0119 przed t\u0105 prawd\u0105 otworzy\u0107.<\/p>\n

Sztuka sakralna, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 form\u0119 z duchow\u0105 tre\u015bci\u0105, istnieje i rozwija si\u0119. Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107 i sacrum nigdy nie by\u0142y przeciwie\u0144stwami. Najlepsze dzie\u0142a sztuki sakralnej zawsze \u0142\u0105czy\u0142y jedno z drugim, wyra\u017caj\u0105c w pi\u0119knie formy prawd\u0119, kt\u00f3ra j\u0105 przekracza.<\/p>\n<\/div>

<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>

W moim studio ka\u017cda ikona powstaje r\u0119cznie, w procesie, kt\u00f3ry opisuj\u0119 w tym artykule. Je\u015bli ten temat jest Ci bliski, zapraszam do obejrzenia mojej kolekcji.<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>

\n\t\t\t\t
\n<\/div>\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"
<\/i><\/div>\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n

Art Print | Ukrzy\u017cowanie<\/a><\/h4>
Printy<\/a>
\n\t349,00 zł<\/span><\/bdi><\/span> –<\/span> 389,00 zł<\/span><\/bdi><\/span>Zakres cen: od 349,00 zł do 389,00 zł<\/span><\/span>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>
\n\t\t\t\t
\n<\/div>\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"
<\/i><\/div>\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n

Art Print | Acheiropoietos<\/a><\/h4>
Printy<\/a>
\n\t349,00 zł<\/span><\/bdi><\/span> –<\/span> 389,00 zł<\/span><\/bdi><\/span>Zakres cen: od 349,00 zł do 389,00 zł<\/span><\/span>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>
\n\t\t\t\t
\n<\/div>\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"
<\/i><\/div>\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n

Art Print | Ostatnia Wieczerza<\/a><\/h4>
Printy<\/a>
\n\t349,00 zł<\/span><\/bdi><\/span> –<\/span> 389,00 zł<\/span><\/bdi><\/span>Zakres cen: od 349,00 zł do 389,00 zł<\/span><\/span>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>
\n\t\t\t\t
\n\t
\n\t\t
\n\t\t\tOut of stock\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n<\/div>\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"
<\/i><\/div>\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n

Cherub I<\/a><\/h4>
Ikony<\/a>
\n\t689,00 zł<\/span><\/bdi><\/span><\/span>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>
\n\t\t\t\t
\n<\/div>\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"
<\/i><\/div>\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n

Art Print | Przemienienie<\/a><\/h4>
Printy<\/a>
\n\t349,00 zł<\/span><\/bdi><\/span> –<\/span> 389,00 zł<\/span><\/bdi><\/span>Zakres cen: od 349,00 zł do 389,00 zł<\/span><\/span>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>
\n\t\t\t\t
\n<\/div>\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"
<\/i><\/div>\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n

Art Print | Chrzest<\/a><\/h4>
Printy<\/a>
\n\t349,00 zł<\/span><\/bdi><\/span> –<\/span> 389,00 zł<\/span><\/bdi><\/span>Zakres cen: od 349,00 zł do 389,00 zł<\/span><\/span>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>
\n\t\t\t\t
\n\t
\n\t\t
\n\t\t\tOut of stock\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n<\/div>\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"
<\/i><\/div>\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n

Cherub II<\/a><\/h4>
Ikony<\/a>
\n\t689,00 zł<\/span><\/bdi><\/span><\/span>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>
\n\t\t\t\t
\n<\/div>\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"
<\/i><\/div>\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n

Ikona \u015aw. Szarbela<\/a><\/h4>
Ikony<\/a>
\n\t2800,00 zł<\/span><\/bdi><\/span><\/span>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>
\n\t\t\t\t
\n<\/div>\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"
<\/i><\/div>\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n

Art Print | Wskrzeszenie \u0141azarza<\/a><\/h4>
Printy<\/a>
\n\t349,00 zł<\/span><\/bdi><\/span> –<\/span> 389,00 zł<\/span><\/bdi><\/span>Zakres cen: od 349,00 zł do 389,00 zł<\/span><\/span>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>
\n\t\t\t\t
\n<\/div>\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"
<\/i><\/div>\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n

Bogurodzica Hodegetria z anio\u0142ami<\/a><\/h4>
Ikony<\/a>
\n\t5900,00 zł<\/span><\/bdi><\/span><\/span>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>
\n\t\t\t\t
\n<\/div>\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"
<\/i><\/div>\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n

Art Print | Niewierny Tomasz<\/a><\/h4>
Printy<\/a>
\n\t349,00 zł<\/span><\/bdi><\/span> –<\/span> 389,00 zł<\/span><\/bdi><\/span>Zakres cen: od 349,00 zł do 389,00 zł<\/span><\/span>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>
\n\t\t\t\t
\n<\/div>\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"
<\/i><\/div>\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n

Art Print | Zst\u0105pienie do Otch\u0142ani<\/a><\/h4>
Printy<\/a>
\n\t349,00 zł<\/span><\/bdi><\/span> –<\/span> 389,00 zł<\/span><\/bdi><\/span>Zakres cen: od 349,00 zł do 389,00 zł<\/span><\/span>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>
\n\t\t\t\t
\n<\/div>\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"
<\/i><\/div>\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n

Art Print | Zes\u0142anie \u015bw. Ducha<\/a><\/h4>
Printy<\/a>
\n\t349,00 zł<\/span><\/bdi><\/span> –<\/span> 389,00 zł<\/span><\/bdi><\/span>Zakres cen: od 349,00 zł do 389,00 zł<\/span><\/span>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>
\n\t\t\t\t
\n<\/div>\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"
<\/i><\/div>\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n

Art Print | Narodziny<\/a><\/h4>
Printy<\/a>
\n\t349,00 zł<\/span><\/bdi><\/span> –<\/span> 389,00 zł<\/span><\/bdi><\/span>Zakres cen: od 349,00 zł do 389,00 zł<\/span><\/span>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>
\n\t\t\t\t
\n<\/div>\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"
<\/i><\/div>\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n

Art Print | Zwiastowanie<\/a><\/h4>
Printy<\/a>
\n\t349,00 zł<\/span><\/bdi><\/span> –<\/span> 389,00 zł<\/span><\/bdi><\/span>Zakres cen: od 349,00 zł do 389,00 zł<\/span><\/span>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>
\n\t\t\t\t
\n<\/div>\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"
<\/i><\/div>\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n

Art Print | Maryja z Fatimy<\/a><\/h4>
Printy<\/a>
\n\t369,00 zł<\/span><\/bdi><\/span> –<\/span> 429,00 zł<\/span><\/bdi><\/span>Zakres cen: od 369,00 zł do 429,00 zł<\/span><\/span>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>
\n\t\t\t\t
\n<\/div>\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\"\"
<\/i><\/div>\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n

Art Print | Logos\/Agape VII.<\/a><\/h4>
Printy<\/a>
\n\t389,00 zł<\/span><\/bdi><\/span> –<\/span> 529,00 zł<\/span><\/bdi><\/span>Zakres cen: od 389,00 zł do 529,00 zł<\/span><\/span>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>
<\/i><\/div>
<\/i><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":3673,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[],"class_list":["post-3988","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/annakilyk.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3988","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/annakilyk.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/annakilyk.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/annakilyk.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/annakilyk.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3988"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/annakilyk.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3988\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4024,"href":"https:\/\/annakilyk.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3988\/revisions\/4024"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/annakilyk.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3673"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/annakilyk.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3988"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/annakilyk.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3988"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/annakilyk.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3988"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}