![](\"https:\/\/annakilyk.com\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/IMG_4035.jpeg\" "\\"IMG_4035\\"")
<\/span><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>Sk\u0105d wzi\u0119\u0142o si\u0119 \u201episanie ikon” i dlaczego w Polsce m\u00f3wimy inaczej ni\u017c my\u015blimy<\/h3>\n
Gdy opowiadam o tym, \u017ce moj\u0105 pasj\u0105 jest malowanie ikon, cz\u0119sto spotykam si\u0119 ze zdziwieniem. S\u0142ysz\u0119 konsternacj\u0119 i pytania, dlaczego nie \u201episz\u0119” ikon. Odnosz\u0119 wra\u017cenie, \u017ce samo s\u0142owo \u201episa\u0107” dodaje jak\u0105\u015b mistyczn\u0105 warto\u015b\u0107 do mojej pracy, a s\u0142owo \u201emalowa\u0107” sprawia, \u017ce ikona staje si\u0119 mniej sakralna. Czy\u017cby jedno s\u0142owo mia\u0142o moc przemiany sztuki \u015bwieckiej w sztuk\u0119 sakraln\u0105?<\/p>\n
To pytanie towarzyszy mi od lat. Jako ikonograf pracuj\u0105cy w technice tempery jajowej, codziennie obcuj\u0119 z materi\u0105, pigmentem i z\u0142otem. Wiem, \u017ce proces tworzenia ikony jest g\u0142\u0119boko fizyczny i zarazem kontemplacyjny. Ale czy naprawd\u0119 nazwa, jak\u0105 nadajemy temu procesowi, zmienia jego istot\u0119?<\/p>\n
Greckie korzenie, czyli tam, gdzie wszystko si\u0119 zacz\u0119\u0142o<\/h3>\n
Nie jestem j\u0119zykoznawc\u0105, jednak postaram si\u0119 przybli\u017cy\u0107 temat, por\u00f3wnuj\u0105c j\u0119zyki naszych s\u0105siad\u00f3w, u kt\u00f3rych istnieje wielowiekowa tradycja ikonografii.<\/p>\n
Okre\u015blenie \u201episanie ikon” zyska\u0142o popularno\u015b\u0107 zw\u0142aszcza w kr\u0119gach rosyjskiej cerkwi prawos\u0142awnej. Ta specyfika terminologii wynika z j\u0119zyka rosyjskiego i greckiego, w kt\u00f3rych s\u0142owa \u201episa\u0107” i \u201emalowa\u0107” maj\u0105 wsp\u00f3lne korzenie i mog\u0105 by\u0107 u\u017cywane zamiennie.<\/p>\n
Ikonografia \u015bredniowiecznej Grecji mia\u0142a ogromny wp\u0142yw na rozw\u00f3j tej sztuki na terenach Rusi Kijowskiej, a wraz z ni\u0105 podr\u00f3\u017cowa\u0142a terminologia.<\/p>\n
W j\u0119zyku greckim s\u0142owo \u201e\u03b3\u03c1\u03ac\u03c6\u03c9” (gr\u00e1fo\u0331) ma podw\u00f3jne znaczenie, odnosz\u0105c si\u0119 zar\u00f3wno do \u201episania”, jak i \u201emalowania”. Malowanie artystyczne okre\u015bla si\u0119 bardziej precyzyjnym terminem \u03b6\u03c9\u03b3\u03c1\u03b1\u03c6\u03af\u03b6\u03c9 (zo\u0331graf\u00edzo\u0331). Do nazywania malowania rzemie\u015blniczego (np. malowanie \u015bcian w domu) u\u017cywa si\u0119 s\u0142owa \u03b2\u03ac\u03c6\u03c9 (v\u00e1fo\u0331), kt\u00f3re tak\u017ce oznacza \u201emalowa\u0107”.<\/p>\n
S\u0142owo \u03b6\u03c9\u03b3\u03c1\u03ac\u03c6\u03bf\u03c2 (zo\u0331gr\u00e1fos) oznacza \u201emalarza”. Z kolei \u03c3\u03c5\u03b3\u03b3\u03c1\u03b1\u03c6\u03ad\u03b1\u03c2 (syngraf\u00e9as) to \u201episarz”, \u03b5\u03b9\u03ba\u03bf\u03bd\u03bf\u03b3\u03c1\u03ac\u03c6\u03bf\u03c2 (eikonogr\u00e1fos) odnosi si\u0119 do \u201eilustratora”, a \u03b1\u03b3\u03b9\u03bf\u03b3\u03c1\u03ac\u03c6\u03bf\u03c2 (agiogr\u00e1fos) do \u201ehagiografa”, czyli osoby maluj\u0105cej \u015bwi\u0119tych, znanej w j\u0119zyku rosyjskim jako \u201eikonopisiec” (ros. \u0438\u043a\u043e\u043d\u043e\u043f\u0438\u0441\u0435\u0446).<\/p>\n
Ten podw\u00f3jny sens greckiego \u201e\u03b3\u03c1\u03ac\u03c6\u03c9” jest kluczem do zrozumienia ca\u0142ego zamieszania terminologicznego. Gdy tradycja bizantyjska dotar\u0142a na tereny Rusi, s\u0142owo podr\u00f3\u017cowa\u0142o wraz z technik\u0105 i teologi\u0105, ale jego podw\u00f3jne znaczenie nie zawsze by\u0142o czytelne w j\u0119zykach docelowych.<\/p>\n
Co m\u00f3wi\u0105 s\u0142owniki? Por\u00f3wnanie j\u0119zyk\u00f3w<\/h3>\n
Przyjrzyjmy si\u0119, jak s\u0142owniki poszczeg\u00f3lnych j\u0119zyk\u00f3w definiuj\u0105 s\u0142owo \u201episa\u0107” i czy rzeczywi\u015bcie obejmuje ono tworzenie dzie\u0142 malarskich.<\/p>\n
W rosyjskim s\u0142owniku s\u0142owo \u201e\u043f\u0438\u0441\u0430\u0301\u0442\u044c”<\/b> (pysat) jest t\u0142umaczone w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b:<\/p>\n
1. \u00abprzedstawia\u0107 na papierze lub innym materiale jakiego\u015b rodzaju znaki (litery, cyfry itp.)\u00bb<\/p>\n
2. \u00abpisemnie zapisywa\u0107 tekst\u00bb<\/p>\n
3. \u00abinformowa\u0107 o czym\u015b za po\u015brednictwem pisma lub druku\u00bb<\/p>\n
4. \u00abkomponowa\u0107 lub tworzy\u0107 co\u015b zawieraj\u0105cego s\u0142owa\u00bb<\/p>\n
5. \u00abkomponowa\u0107 lub tworzy\u0107 utw\u00f3r muzyczny\u00bb<\/p>\n
6. \u00abtworzy\u0107 dzie\u0142o sztuki (malarskie)\u00bb<\/p>\n
Zagl\u0105daj\u0105c do s\u0142ownika j\u0119zyka ukrai\u0144skiego, s\u0142owo \u201e\u043f\u0438\u0441\u0430\u0442\u0438”<\/b> (pysaty) oznacza:<\/p>\n
1. \u00abr\u0119cznie przedstawia\u0107 na papierze graficzne znaki (litery, cyfry itd.)\u00bb<\/p>\n
2. \u00abinformowa\u0107 o czym\u015b za po\u015brednictwem pisma lub druku\u00bb<\/p>\n
3. \u00abredagowa\u0107 i zapisywa\u0107 tekst\u00bb<\/p>\n
4. \u00abzajmowa\u0107 si\u0119 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 literack\u0105, by\u0107 pisarzem\u00bb<\/p>\n
5. \u00abtworzy\u0107 dzie\u0142o malarskie\u00bb<\/p>\n
6. \u00abnadawa\u0107 komu\u015b imi\u0119, nazwisko; notuj\u0105c w dokumencie\u00bb<\/p>\n
S\u0142ownik j\u0119zyka polskiego w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b wyja\u015bnia znaczenie s\u0142owa \u201episa\u0107”<\/b>:<\/p>\n
1. \u00abkre\u015bli\u0107 na papierze lub innym materiale znaki graficzne r\u0119cznie lub odbija\u0107 je za pomoc\u0105 maszyny w celu wyra\u017cenia czego\u015b\u00bb<\/p>\n
2. \u00abtworzy\u0107 co\u015b na pi\u015bmie, zwykle dla opublikowania\u00bb<\/p>\n
3. \u00abformu\u0142owa\u0107 swoje my\u015bli na pi\u015bmie\u00bb<\/p>\n
4. \u00abkomunikowa\u0107 co\u015b na pi\u015bmie\u00bb<\/p>\n
5. daw. \u00abzdobi\u0107 rysunkami, deseniami itp.\u00bb<\/p>\n
Zestawiaj\u0105c polskie s\u0142owo \u201episa\u0107” z j\u0119zykami greckim, rosyjskim i ukrai\u0144skim, widzimy znaczn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 w stosowaniu go do opisywania tw\u00f3rczo\u015bci malarskiej. W j\u0119zyku rosyjskim i ukrai\u0144skim \u201episa\u0107” naturalnie obejmuje tworzenie obraz\u00f3w. W polszczy\u017anie takiego znaczenia praktycznie nie ma, a jedyne zbli\u017cone u\u017cycie jest oznaczone jako dawne.<\/p>\n
<\/p>\n
Sk\u0105d w polskim \u201emalowanie”<\/b>?<\/h3>\n
<\/p>\n
W j\u0119zyku polskim od XVI wieku popularno\u015b\u0107 zdoby\u0142o niemieckie s\u0142owo \u201emalen”, kt\u00f3re da\u0142o nam czasownik \u201emalowa\u0107”. Wed\u0142ug s\u0142ownika PWN oznacza on:<\/p>\n
1. \u00abpokrywa\u0107 co\u015b farb\u0105 lub lakierem\u00bb<\/p>\n
2. \u00abprzedstawia\u0107 co\u015b na papierze, p\u0142\u00f3tnie itp. za pomoc\u0105 rysunku i farb\u00bb<\/p>\n
3. \u00abrobi\u0107 makija\u017c\u00bb<\/p>\n
4. \u00abopisywa\u0107, przedstawia\u0107 co\u015b lub kogo\u015b plastycznie, barwnie\u00bb<\/p>\n
To s\u0142owo przenikn\u0119\u0142o w p\u00f3\u017aniejszym czasie r\u00f3wnie\u017c do j\u0119zyka ukrai\u0144skiego i od oko\u0142o XX wieku jest ju\u017c tam powszechnie stosowane. W ten spos\u00f3b w obu j\u0119zykach funkcjonuj\u0105 dzi\u015b dwa czasowniki, \u201episa\u0107” i \u201emalowa\u0107”, ale ich zakresy znaczeniowe r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od kontekstu kulturowego.<\/p>\n
Perspektywa ukrai\u0144ska, czyli dlaczego to nie jest wy\u0142\u0105cznie polski problem<\/h3>\n
Problem z podej\u015bciem do tego tematu w przestrzeni sztuki sakralnej dotyczy nie tylko artyst\u00f3w dzia\u0142aj\u0105cych w Polsce, ale tak\u017ce w Ukrainie.<\/p>\n
Jak zauwa\u017ca Kostko Markowycz w artykule zatytu\u0142owanym \u201eIkona napisana czy namalowana?”:<\/p>\n
Istnieje du\u017ca r\u00f3\u017cnica w wyd\u017awi\u0119ku s\u0142owa \u201emalowa\u0107” pomi\u0119dzy j\u0119zykiem ukrai\u0144skim (\u201e\u043c\u0430\u043b\u044e\u0432\u0430\u0442\u0438” \u2014 \u201emaluwaty”) a rosyjskim (\u201e\u043c\u0430\u043b\u0435\u0432\u0430\u0442\u044c” \u2014 \u201emalewat”). Rosyjskie s\u0142owo \u201e\u043c\u0430\u043b\u0435\u0432\u0430\u0442\u044c” ma ironiczny odcie\u0144, odnosz\u0105cy si\u0119 do nieumiej\u0119tnego malarstwa. Do okre\u015blenia \u201ewarto\u015bciowej” sztuki u\u017cywa si\u0119 s\u0142\u00f3w \u201e\u043f\u0438\u0441\u0430\u0442\u044c” (pysat), \u201e\u0440\u0438\u0441\u043e\u0432\u0430\u0442\u044c” (rysowat), \u201e\u0438\u0437\u043e\u0431\u0440\u0430\u0436\u0430\u0442\u044c” (izobra\u017cat).<\/p>\n
Markowycz zwraca te\u017c uwag\u0119, \u017ce termin \u201episa\u0107 ikony” szerzy\u0142 si\u0119 w kr\u0119gach cerkiewnych, szczeg\u00f3lnie pod wp\u0142ywem prawos\u0142awnej cerkwi moskiewskiego patriarchatu, na tyle efektywnie, \u017ce zacz\u0119\u0142a go stosowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c cerkiew greckokatolicka.<\/p>\n
Co szczeg\u00f3lnie istotne z perspektywy praktyka, Markowycz podkre\u015bla, \u017ce na powstanie ikony sk\u0142ada si\u0119 wiele czynno\u015bci, kt\u00f3rych nie da si\u0119 zamkn\u0105\u0107 w jednym s\u0142owie \u201episa\u0107” czy \u201emalowa\u0107”. Najpierw tworzy si\u0119 rysunek, kompozycj\u0119. K\u0142adzie si\u0119 z\u0142oto, maluje. Ko\u0144cow\u0105 czynno\u015bci\u0105 rzeczywi\u015bcie w sensie technicznym jest pisanie, gdy\u017c na ikonie podpisuje si\u0119 imiona postaci lub tekst Ewangelii.<\/p>\n
To spostrze\u017cenie jest niezwykle trafne. Ka\u017cdy ikonograf wie, \u017ce proces powstawania ikony jest wieloetapowy. Obejmuje przygotowanie deski, na\u0142o\u017cenie gruntu, opracowanie rysunku, poz\u0142otnictwo, wielowarstwowe malowanie temper\u0105 jajow\u0105 i wreszcie inskrypcje. Redukcja tego z\u0142o\u017conego procesu do jednego s\u0142owa, niezale\u017cnie od tego, kt\u00f3re wybierzemy, jest pewnym uproszczeniem.<\/p>\n
Markowycz zwraca tak\u017ce uwag\u0119 na fakt, kt\u00f3ry cz\u0119sto umyka w tej dyskusji. Przedstawienia sakralne to nie tylko ikony na deskach, ale tak\u017ce mozaiki, reliefy, witra\u017ce. Nikt jednak nie nazywa tych technik \u201episaniem”. A przecie\u017c s\u0142u\u017c\u0105 one dok\u0142adnie tym samym tre\u015bciom duchowym.<\/p>\n
Obserwacja Markowycza dotycz\u0105ca zale\u017cno\u015bci terminologicznej jest r\u00f3wnie\u017c warta odnotowania. Im wi\u0119ksze zwi\u0105zki z cerkwi\u0105 prawos\u0142awn\u0105 moskiewskiego patriarchatu, tym cz\u0119\u015bciej ukrai\u0144scy arty\u015bci u\u017cywaj\u0105 s\u0142owa \u201episa\u0107”.<\/p>\n
T\u0142umaczenie pi\u0119kne, ale nieprecyzyjne<\/h3>\n
Badaj\u0105c to zagadnienie, mo\u017cna doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce termin \u201episanie ikon” wynika raczej z nieprecyzyjnego t\u0142umaczenia z j\u0119zyk\u00f3w rosyjskiego i greckiego na j\u0119zyk polski. W rzeczywisto\u015bci proces tworzenia ikon jest bli\u017cszy malowaniu ni\u017c pisaniu, dlatego bardziej precyzyjnym okre\u015bleniem by\u0142oby \u201emalowanie ikon”. Mimo to \u201episanie ikon” nadal jest w Polsce powszechnie u\u017cywane i akceptowane.<\/p>\n
Termin ten uzasadnia si\u0119 zazwyczaj w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b. Tre\u015bci\u0105 ikon s\u0105 postaci \u015bwi\u0119tych, sceny ze Starego i Nowego Testamentu. Ikonograf przypomina wi\u0119c mnicha spisuj\u0105cego fragmenty Pisma \u015awi\u0119tego. U\u017cywaj\u0105c \u015brodk\u00f3w malarskich, przepisuje zawarto\u015b\u0107 Biblii na podobrazie ikonowe.<\/p>\n
Powy\u017csze wyja\u015bnienie jest oczywi\u015bcie pi\u0119kne i by\u0107 mo\u017ce nawet zgodne z teologi\u0105 ikony. Nale\u017cy mie\u0107 jednak na uwadze, \u017ce wynika nie z teologii, a z b\u0142\u0119dnego przek\u0142adu. Powtarzanie go w dobrej wierze nie zmienia faktu, \u017ce jest to nak\u0142adanie teologicznej interpretacji na zjawisko czysto lingwistyczne.<\/p>\n
Sakralno\u015b\u0107 rodzi si\u0119 pomi\u0119dzy, nie w nazwie<\/h3>\n
Studiuj\u0105c malarstwo sakralne na Lwowskiej Akademii Sztuk Pi\u0119knych, zaczynali\u015bmy od nauki anatomii, rysunku bry\u0142 i gipsowych popiersi, akademickiego malarstwa martwych natur i modeli. Dopiero po opanowaniu artystycznych podstaw mogli\u015bmy przyst\u0105pi\u0107 do pracy nad ikon\u0105.<\/p>\n
To do\u015bwiadczenie nauczy\u0142o mnie czego\u015b fundamentalnego. Sakralno\u015b\u0107 ikony nie wynika z nazewnictwa. Ikona jest materialnym dzie\u0142em sztuki, a sacrum powstaje w wyniku kontaktu cz\u0142owieka z niematerialn\u0105 przestrzeni\u0105, kt\u00f3ra przekracza form\u0119. Przeznaczeniem ikon jest u\u0142atwienie nam tego kontaktu, skupienie uwagi na tym, co le\u017cy poza obrazem, poza s\u0142owem, poza nazw\u0105.<\/p>\n
Ikona jest bram\u0105 do ciszy. Przestrzeni\u0105, w kt\u00f3rej umys\u0142 mo\u017ce si\u0119 zatrzyma\u0107. \u017badne s\u0142owo, \u201emalowa\u0107” czy \u201episa\u0107”, nie dodaje ani nie odbiera jej tej mocy. Sakralno\u015b\u0107 rodzi si\u0119 w przestrzeni pomi\u0119dzy patrz\u0105cym a obrazem, w tej chwili, gdy my\u015blenie ust\u0119puje miejsca obecno\u015bci.<\/p>\n
Ku nowej, \u015bwiadomej tradycji<\/h3>\n
Sztuka malowania ikon z ka\u017cdym rokiem zyskuje na popularno\u015bci w Polsce. Powstaj\u0105 nowe miejsca, w kt\u00f3rych mo\u017cna nauczy\u0107 si\u0119 tej sztuki. W ci\u0105gu roku odbywa si\u0119 wiele kurs\u00f3w ikonograficznych organizowanych przez katolickie parafie i o\u015brodki kultury. By\u0107 mo\u017ce jeste\u015bmy \u015bwiadkami narodzin nowej, pi\u0119knej tradycji i wa\u017cne, aby rodzi\u0142a si\u0119 ona na prawdziwych i logicznych podstawach.<\/p>\n
\u015awiadome u\u017cywanie j\u0119zyka jest cz\u0119\u015bci\u0105 szacunku wobec tradycji, kt\u00f3r\u0105 kontynuujemy. Nie chodzi o to, by kogokolwiek poprawia\u0107, lecz o to, by rozumie\u0107, sk\u0105d pochodz\u0105 s\u0142owa, kt\u00f3rych u\u017cywamy, i jakie nios\u0105 ze sob\u0105 znaczenia.<\/p>\n
Tym artyku\u0142em chcia\u0142abym zapocz\u0105tkowa\u0107 dyskusj\u0119 w polskiej przestrzeni sakralnej. Jak ju\u017c wspomnia\u0142am na pocz\u0105tku, nie mam kwalifikacji j\u0119zykoznawczych, by traktowa\u0107 ten materia\u0142 jako prac\u0119 naukow\u0105. By\u0107 mo\u017ce znajdzie si\u0119 osoba, kt\u00f3ra zechce zg\u0142\u0119bi\u0107 temat i opisa\u0107 go w spos\u00f3b bardziej wyczerpuj\u0105cy. B\u0119dzie mi niezmiernie mi\u0142o, je\u015bli ten tekst stanie si\u0119 impulsem do takiej rozmowy.<\/p>\n
.<\/p>\n
.<\/p>\n
.<\/p>\n
* <\/i>Kostko Markowycz, u<\/span>znany ikonograf i docent Katedry Sztuki Sakralnej na Lwowskiej Akademii Sztuk Pi\u0119knych.<\/i><\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n \u00b9 https:\/\/pl.glosbe.com\/s%C5%82ownik-polsko-grecki\/pisa%C4%87<\/p>\n \u00b2 https:\/\/kartaslov.ru\/\u0437\u043d\u0430\u0447\u0435\u043d\u0438\u0435-\u0441\u043b\u043e\u0432\u0430\/\u043f\u0438\u0441\u0430\u0442\u044c<\/p>\n \u00b3 https:\/\/slovnyk.ua\/index.php?swrd=\u043f\u0438\u0441\u0430\u0442\u0438<\/p>\n \u2074 https:\/\/sjp.pwn.pl\/slowniki\/pisa%C4%87<\/span><\/p>\n \u2075 https:\/\/sjp.pwn.pl\/slowniki\/malowa%C4%87.html<\/p>\n \u2076 https:\/\/risu.ua\/ikona-napisana-chi-namalovana_n152172<\/p>\n ________________________________________<\/p>\n Je\u015bli temat sztuki malowania ikon jest Ci bliski i chcia\u0142by\u015b dowiedzie\u0107 si\u0119 wi\u0119cej o procesie tw\u00f3rczym, technice tempery jajowej lub mo\u017cliwo\u015bciach zam\u00f3wienia ikony, zapraszam do kontaktu przez stron\u0119 Anna Kilyk Atelier.<\/i><\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":3501,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[],"class_list":["post-3667","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/annakilyk.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3667","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/annakilyk.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/annakilyk.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/annakilyk.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/annakilyk.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3667"}],"version-history":[{"count":22,"href":"https:\/\/annakilyk.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3667\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3887,"href":"https:\/\/annakilyk.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3667\/revisions\/3887"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/annakilyk.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3501"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/annakilyk.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3667"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/annakilyk.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3667"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/annakilyk.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3667"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}